Kras an ler… tom lor nene

JEAN JACQUES (ZANZAK) ARJOON

- Publicité -

 

Enn teks ki baze lor « La critique dialectique » dapre Hegel

- Publicité -

Enn lektir « La critique de la raison pure » de Kant  

Baze lor metafor ki finn parodie lor « Discours de la méthode » 

- Advertisement -

René Descartes

Inspire par demars Achille MBembé « Critique de la Raison Nègre » 

 

 

Eh ou la! Kouma mo kapav dir mo enn kreol

Mo santi mwa plis morisien

Bizin arete avek sa bann zafer etnik la

Linn fini depase sa

 

Kouma dir Kreol la inn dir li pa morisien ?

 

Eh ou la! Kouma mo kapav dir mo enn kreol

Mo enn Metis mwa

Donk mo pa enn Kreol, mo metis sof kreol

 

Kouma dir Kreol la anti-metis ?

 

Eh ou la! Mo prefer dir mo enn afro desandan

Koumsa mo kone kot mo sorti, me mo melanze

Ek lerla sa pa remet an kestion mo lezot lapartenans

 

Kouma dir kreol pe rod dir li zis afrikin ?

 

Eh ou la! Monn ne lor enn later ki zeografikma afrikin

Finn deplas mwa depi enn pei ki lor later lafrik

Pou amenn mwa lor enn lot pei ki ousi lor later lafrik

Mo pa kreol mo afrikin

 

Kouma dir kreol pa afrikin ?

 

Eh ou la ! Monn ne dan zil mo enn kreol mwa

Dayer touseki ne dan zil kreol

A bon mo espere malbar, sinwa, laskar, blan, madras, marati aksepte zot kreol

 

Kouma dir kreol la ena kit problem ar res dan zil la ?

 

Eh ou la ! mo viv mo kreolite

Me mo pa kreol mwa

Nou bizin get dapre bann Martinike, bann aisien

Zouk masinn ek kasav

 

Alor kreol pa viv so kreolite ?

 

Eh ou la ! dapre seki mo pe trouve kreol pe ramas beze dan sa pei la

Mo bann anset pa afrikin

Me o nom lazistis mo kreol par defo

Mo kreol par opsion

 

Kouma dir kreol la li la par defo ek se enn kestion opsion ?

 

Eh ou la ! Mo popilasion zeneral mwa

Kouma mo kapav dir mo enn kreol zour eleksion

Koumsa mo pena okenn etni pou reprezante

Selma mo pou al poz kandida

Dan baz kot an Zeneral Popilasion la ….

Pourtan ek zot nou kapav ranpli bis

Fer bat djembe

Ek sant sega

 

Eh ou la ! Kouma mo pou dir mo enn kreol

Mo pa bann :

ki tous sali

Ki sant sega

Ki bat djembe ek ravann

Ki analfabet

Ki pa kapav met dan lakaz NHDC

Manzer tang

Manzer koson

Ki zis bwar, manze, bangole

Ki ranpli bis ek manz briyani pou eleksion

 

Mmmmmm!!!!!

 

Anfin enn bann repons

Negativma onet ek

Pozitivma ipokrit

 

Nou pe koumans trouv kler

 

 

Bann ki tous sali

Ki sant sega

Ki bat djembe ek ravann

Ki analfabet

Ki pa kapav met dan lakaz NHDC

Manzer tang

Manzer koson

Ki zis bwar, manze, bangole

Ki ranpli bis ek manz briyani pou eleksion

 

Alor si nou sey konpran

Se avek sa bann kalifikatif la ki definir KREOL

 

Korek omwin ena kreol dan Maurice

Parski mo ti konpran ki ena zis tou

Sof kreol

 

Alor dan Maurice

 

Nou ena Morisien

Nou ena Metis

Nou ena Afrodesandan

Nou ena Natif afrikin

Nou ena kreol parski ne dan zil

Nou ena kreol-Kreolite (style zouk ek Kassav)

Nou ena malbar, sinwa, laskar, madras, telegou, blan, bombay

 

Me Kreol mem

Selon definision

Negativma onet ek

Pozitivma ipokrit

 

Se bann ki :

ki tous sali

Ki sant sega

Ki bat djembe ek ravann

Ki konn zis zordi

Ki pa get dimin

Ki analfabet

Ki pa kapav met dan lakaz NHDC

Manzer tang

Manzer koson

Ki zis bwar, manze, bangole

Ki ranpli bis ek manz briyani pou eleksion

 

 

Pou donn lekzistans enn antite

Pena mie ki bann kalifikatif

Ek kalifikatif amenn enn lalinn ki dres ladiferans

 

Dan bann kalifikatif

Group la bien sible

Par bann :

Klise

Prezize

Stigmatizasion

Reze

Degou

Laont

Eksplwate

Imiliasion

 

Me o mwin bann kalifyer Kreol panse

E si zot panse vedir ki divan zot enn lekzistans

Ki zot mem pe definir

Zot pe donn sa lekzistans la enn sibstans potansiel

 

« Je pense donc je suis » René Descartes

Mo panse, alor mo la

 

Si nou transpoz fraz Descartes

 

Nou kapav dir sa

 

ZOT PANS LI

ALOR LI EKZISTE

 

OUBYIN SE PARSKI LI EKZISTE

KI ZOT PANSE

 

Aster la

Zot finn abiy li avek enn lot manto

Ki apel katolik ?

 

Mo krwar Kreol ena problem ki apel li Katolik

Me Selma eski pe apel li katolik pou pa ofans li ?

La kot li vinn enn ofans

Se kan nou bliye ki :

 

Ena malbar katolik

Ena sinwa katolik

Ek blan katolik

 

Eski malbar katolik la kreol?

Eski sinwa katolik la kreol?

Eski blan katolik la kreol?

 

Finalman kan nou get bien

Se otour so negasion

Otour enn manyer dir li lor baz enn devinet

Setadir enn zefor pou dir li dan bann gran prinsip federater

 

 

Tel :

 

Morisien,

Metis

Afrodesandan

Natif afrikin

Kreol dapre model aisien

Kreol zilwa

Kreol par opsion

Kreol katolik

Popilasion zeneral

 

Kreol dapre enn definision

Negativma onet

Pozitivma ipokrit

 

Se otour tousala ki Kreol fini par pran form

Tou seki revandik enn lot kiksoz ki Kreol

A okenn moman zot pann nie lekzistans kreol

Dan enn sertenn fason a fors sey rod pa dir li

Ki zot fini par dir li

A fors rod minimiz li dan enn prinsip pli federater

Zot fini par rekonet ki li la

Parski prinsip federater la li mem

Viv lor enn kondision ki pa kapav renie

San sa kondision la li nepli enn prinsip federater

Parski a la baz li rod feder ki zafer

Enn varyete antite

 

Ek nou pou remark byin

Ki bann ki ena enn rapor direk avek kreol

Ki prefer rant dan prinsip federater

Li lezitim ek vre sa

Me si nou al ziska dan bout

Zot pozision konfirm lekzistans kreol

 

 

Fode mare nwar

Pou lalimyer kapav fer so lefe (Kaya)

 

Me kan nou get o fon bann zafer

Nou trouve ki lalimier res enn realite virtiel

Alor ki marenwar res konstan

Seki vedir ki nou kapav tegn lalimier

Me nou pa kapav tegn marenwar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EN CONTINU
éditions numériques