Le 28 Me 2026, finn ena enn vot inanim dan Parlman franse kot finn abroz lalwa Kod Nwar ki ti promilge an 1685 sou Louis XIV (avek enn re-edision an 1724 sou Louis XV). Se sa lalwa-la ki finn reglemant ek kondisionn pratik lesklavaz dan bann ansien koloni franse ant lafin 17em ek premie lamwatie 19em siek. Nou kapav sertennman konsider kouma enn anomali lefet ki enn tel lalwa finn res vivan dan bann text ziridik franse alor ki lesklavaz ti finn aboli partou lor bann teritwar franse depi 1848 (pou Moris li ti an 1835 sou administrasion britanik).
Nou kapav biensir mazinn dimansion sinbolik ki sa “anomali”-la finn kontign reprezante dan larmatir filozofik bann Franse, ek sirtou pwa memoryel sinbolik ki bann popilasion ki ti finn viktim lesklavaz sou kolonizasion franse finn kontign sibir, depi sa dat-la.
Parmi tou bann diskour ki finn ena le 28 Me 2026 dan Lasanble Nasional franse lor sa abrogasion-la, ena enn, an-partikilie, ki finn mark lespri bann parlmanter ki ti prezan sa zour-la, me ousi bann media franse an zeneral. Se diskour istorik ek emouvan depi depite ekolozis Steevy Gustave, ki finn fer bann referans avek “Les Antilles”, kot so papa oriziner.
Parski diskour Steevy Gustave ena bann eko direk avek sertin size idantiter ki form parti aktialite nou prop pei depi detrwa deseni, nou pe propoz isi lesansiel sa diskour-la, me dan enn version an Kreol Morisien, pou bann rezon ki ena egalman enn lien istorik ek idantiter avek size-la limem.
Profeser Arnaud Carpooran,
OSK
